Szanowni Państwo, Drodzy Czytelnicy.

Pragniemy Państwa zaprosić do zapoznania się z rozmowami z wybitnymi osobami ziemi rymanowskiej. Z naszymi gośćmi będziemy poznawać historię, tradycję, kulturę. sztukę naszej "Małej Ojczyzny", Pamięć jest najważniejszym czynnikiem teorii poznania i budowania swojej tożsamości, Podroż do źródeł jest niepowtarzalnym doświadczeniem odkrywania siebie i historii drugiego człowieka,

"Mówią, że historia jest nauczycielką narodów"

Zacytowane słowa pochodzą z .Pamiętnika'' hrabiny Anny Potockiej, działaczki społecznej, oświatowej, właścicielki tabularnej dóbr Rymanowa, a przede wszystkim Patronki Stowarzyszenia "Nasz Rymanów". Przypominają one, że budując swoją tożsamość potrzebujemy wzorów. Wielkość drugiego człowieka objawia się w podejmowanych decyzjach, działaniach, wyborze wartości. Odkrywanie historii jest dostrzeżeniem potęgi i wspaniałości samego człowieka...

Barbara Trygar: Jest to dla mnie wielki zaszczyt, że mogę z Panem się spotkać i porozmawiać o podejmowanych przez Pana inicjatywach, działaniach na rzecz miasta Rymanów, ideach, wartościach, które pozwolą poznać tajemnice "Małej Ojczyzny". Na początku rozmowy pozwolę sobie przywołać metaforę drogi. Życie to wędrówka podczas, której odkrywamy swoje "Ja", spotykamy drugiego człowieka, poznajemy historię. Proszę opowiedzieć o budowaniu swojej tożsamości. Czy jest ona związana z ziemią rymanowską?

Czesław Szajna: Tak, tu urodziłem się, wychowałem i mieszkam. Ważna dla mnie jest tradycja, miłość do swojej ojczystej ziemi, jak również rodzinne pamiątki. Aktualnie spisuję kronikę rodzinną, którą pragnę przekazać swojemu synowi. W niej opisuję historię moje rodziny, najważniejsze wydarzenia i doświadczenia, które nas spotykaly i kształtowały w ciągu lat. Historie, które opowiadali dziadkowie, następnie rodzice. Jedna z historii dotyczy hrabiny Anny Potockiej, która mieszkała w dworku niedaleko mojego rodzinnego domu.

Barbara Trygar: Co zainspirowało Pana do powołania Stowarzyszenia "Nasz Rymanów"?

Czesław Szajna: W 2000 roku zrodzi/a się myśl aby w jakiś sposób powołać grupę ludzi, którzy pragną podejmować działalność na rzecz naszego społeczeństwa i miasteczka Rymanów. Zostało wysłane ponad pięćdziesiąt listów do osób, które mogłyby podjąć się tej szlachetnej sprawy. Oczekiwania się nasze spełniły. Zglosiły się osoby, które wyraziły swoje zainteresowania, służyły swoją wiedzą i pomocą materialną. Tak powstało Stowarzyszenie "Nasz Rymanów ". Najważniejsze były sprawy urzędowe, których podjął się pan Paweł Nadziakiewicz, sprawami materialnymi i lokalowymi zająl się pan Marian Skolarczyk. Od momentu założenia Stowarzyszenia piastuję stanowisko Prezesa.

Barbara Trygar: Porozmawiajmy o inicjatywach podejmowanych przez Państwa. Zacznijmy od historii kultury rymanowskiej, już wspomnianej hrabinie Annie Potockiej. Proszę opowiedzieć o tej pięknej postaci.

Czesław Szajna: Postanowiliśmy obrać ją na patronką naszego Stowarzyszenia za jej zasługi dla naszej i okolicznej społeczności. Warto przypomnieć pewną historię, która głosi, że kiedy Anna i Stanisław Potoccy wjeżdżali do Rymanowa (od strony Sanoka), tereny (obecnej Kalwarii Rymanowskiej) bardzo im się spodobały. Społeczeństwo żydowskie z wróciło się do wojewody Józefa Ossolińskiego z prośbą, aby w tym miejscu powstał cmentarz żydowski. Pewnej nocy na samym szczycie góry ktoś postawił krzyż wyrzeźbiony z drewna, jako symbol wiary chrześcijańskiej i tak zaczęła się historia Kalwarii Rymanowskiej. Hrabina Anna Potocka postanowiła złożyć ślubowanie jeśli spłaci Rymanów ufunduje Drogę Krzyżową. Tak też się stało w 1876 roku powstała w tym miejscu Via Dolorosa. Z upływem czasu miejsce to było coraz bardziej zaniedbane, więc Stowarzyszenie podjęło się gruntownej odbudowy. Renowacji płaskorzeźb ze scenami Męki Pańskiej i Krzyża podjął się artysta Pan Krzysztof Śliwka. Wyrazy podziękowania pragniemy złożyć Panu Burmistrzowi Wojciechowi Farbańcowi za ufundowanie drzewa na krzyż, jak również naszemu wielkiemu Artyście za pracę nad stacjami Drogi Krzyżowej. Wszystko ma być już gotowe na Wielki Piątek A.D. 2023. Warto przypomnieć w 2022 roku pan Jacek Śliwka wykona! dwa portrety hrabiny Anny i Stanisława Potockich, które można oglądać w kościółku na Kalwarii Rymanowskiej. Kościółek ten powstał w latach osiemdziesiątych XX wieku na miejsc/l starego (który został zniszczony podczas 11 wojny światowej), był pokryty sidingiem, który pod wpływem niekorzystnych czynników atmosferycznych uległ zniszczeniu. Stowarzyszenie postanowi/o podjąć się prac remontowych. W tym miejscu pragnę podziękować naszym darczyńcom, za ofiary podczas kwesty na l listopada. Wyrazy podziękowania należy również złożyć: firmie Later, Stanisławowi Rajchlowi, firmie Bogmar, Marianowi Skolarczykowi i wielu innym za zaangażowanie i włożony trud. Pragnę zaprosić wszystkich na uroczystości upamiętniające hrabinę Annę Potocką (zmarła 2 czerwca 1926 roku), Stowarzyszenie "Nasz Rymanów" postanowiło, że każdego roku na Kalwarii w pierwszą niedzielę miesiąca czerwca będzie odprawiona droga krzyżowa i msza święta.

Barbara Trygar: Pamięć o hrabinie cały czas trwa, przejawia się ona w różnych przestrzeniach.

Czesław Szajna: 31 maja 2014 roku odbyly się uroczystoset odsłonięcia pamiqtkowej tablicy na Jej byłym dworku, obecnie jest to budynek Nadleśnictwa Rymanćw. Parkowi, który znajduje się obok nadano imię: Anny i Stanisława Potockich. Został utworzony " Ogród Edukacyjno Zielarski" przy ulicy Jasnej poświęcony jej pamięci. Podziekowania pragniemy zlożyć Panu Burmistrzowi Wojciechowi Farbaneowi i firmie Bogmar: a wsparcie naszych działań.

Barbara Trygar: Każde doświadczenie historii jest odkrywaniem świadectwa danego człowieka. Każde świadectwo należy wypowiedzieć, czyli ująć w słowa, takjak to zrobiła Anna Potocka w swoim "Parniętniku". Warto zacytować jej słowa: "Nie piszę tych kartek dla obcych, ale piszę dla dzieci moich ... ". Jaką najważniejszą myśl chciałaby autorka przekazać dzisiejszym dzieciom i młodzieży.

Czesław Szajna: Najważniejszymi wartościami w życiu są: pracowitość, uczciwość, patriotyzm.

Barbara Trygar: Kiedy zastanawiamy się nad swoją tożsamością, patrzymy na przeszłość, szukając odpowiedzi: kim byli nasi przodkowie, W tym dosłownym znaczeniu patrzymy na tablice nagrobków, czytamy, zastanawiamy się. Państwo każdego l listopada kwestują na rzecz zniszczonych nagrobków na rymanowskim cmentarzu. Proszę opowiedzieć o tej inicjatywie,

Czesław Szajna: Od wie/u lat l lis/opada członkowie Stowarzyszenia "Nasz Rymanów" kwestują na rzecz odnowienia zniszczonych, ale bardzo cennych pomników na cmentarzu rymanowskim. Wspolpracowal z nami ceniony artysta. Do tej pory udało nam się odrestaurować ponad trzydzieści nagrobków.

Barbara Trygar: Państwo wymienili również zniszczony krzyż poświęcony ofiarom Oświęcimia i Katynia, jak również został zamontowany fragment torów kolejowych, które symbolizują ostatnią drogę ofiar do kaźni,

Czesław Szajna: Wcześniejszym symbolem, tych doświadczeń były wycięte z blachy dwa napisy: KATYŃ I OŚWIĘCIM i KRZYŻ. Stowarzyszenie "Nasz Rymanów" postanowiło upamiętnić te tragiczne doświadczenia, Zastanawialiśmy się jak to wyrazić, przecież każdy w swojej pamięci nasil obraz Polski podzielonej na dwie części, mam tu na myśli Pakt Ribbentrop-Mołotow, określany jako IV rozbiór Polski. Najważniejszym symbolem jest droga, która łączy to co jest od siebie oddzielone i odlegle. Więc zadecydowałem, że będzie to fragment szyn znak ostatniej drogi ofiar do obozów koncentracyjnych.

Barbara Trygar: Historia II wojny światowej, to ten najtrudniejszy czas w dziejach Polski. "Musimy pamiętać, to nasz obowiązek". W 2012 roku włączyli się Państwo do ogólnopolskiej inicjatywy: Katyń-Ocalić od Zapomnienia. Proszę opowiedzieć o tych wydarzeniach.

Czesław Szajna: Włączenie się do ogólnopolskiej akcji: "Katyń - Ocalić od Zapomnienia" było jednym z najważniejszych dokonań naszego Stowarzyszenia. Polegało na tym, że każdemu zamordowanemu poświęcono tablicę z imieniem i nazwiskiem oraz stopniem wojskowym lub policyjnym. Byli to żołnierze i policjanci, którzy pochodzili z terenów naszej gminy. Na placu tzw. "katyńskim" umieszczono także tablicę poświęconą tragedii smoleńskiej. Jak również zasadzono symboliczne dęby. Należy powiedzieć o przygotowaniu od strony merytorycznej, Napisałem list do Archiwum Wojska Polskiego, gdzie otrzymałem 240 stron maszynopisu do poszczególnych oficerów. Przekazałem te materiały następnie rodzinom, byly tam bardzo szczegółowe informacje, o których rodzina pomordowanych nie wiedziała jak o walkach, pobycie, śmierci żołnierzy. Przedstawieniu ofiar" katyńskich" podjął się historyk z Krosna pan Czesław Nowak. Pan Wacław Łabuda i pani Maria Zmarz: opracowali książeczkę poświęconą tematyce katyńskiej i pomordowanym bohaterom, którzy zostali przez nas uhonorowani. W uroczystościach uczestniczyli: rodziny pomordowanych, posłowie, senatorowie, władze wojewódzkie, powiatowe, gminne, poczty sztandarowe szkól gminnych, ochotniczych straży pożarnych, społeczeństwo Rymanowa i okolic. Wyrazy podziękowania składam pani dyrektor Elżbiecie Nadziakiewicz, że młodzież rymanowskiej szkoły zawsze uświetnia i licznie uczestniczy we wszystkich uroczystościach gminnych jak i państwowych.

Barbam Trygar: W tym zwrocie do przeszłości tkwi siłą konstruktywna. Mam na myśli o powołanym w 1907 roku w Rymanowie Towarzystwie Gimnastycznym "Sokół". Jego celem było doskonalenie nie tylko sił fizycznych, ale także rozwój kulturowy. Państwo wnioskowali o przywrócenie nazwy kina "Sokół"?

Czesław Szajna: Tak, to również nasza zasługa.

Barbara Trygar: Państwo podjęli działania o nadanie nazwy ulicy Stanisława Mistygacza, bohatera II wojny światowej.

Czesław Szajna: Niektórzy twierdzili, że nazywa się Mitkowski, ja mam dowód na to, że prawdziwe nazwisko brzmi Stanisław Mistygacz. Jestem w posiadaniu listu (na którym jest swastyka niemiecka) Pana Franciszka Krukara, który pisał do brata Stanisława Mistygacza.

Barbara Trygar: Rozwój kultury to ważny element budowania naszej egzystencji. Na jej kształt wpływa również muzyka, która jest doświadczeniem Piękna i relacją z Absolutem. Czego dowodem jest hejnał Rymanowa. Proszę opowiedzieć o pracach nad nim, jak Państwo dotarli do źródeł, gdzie był przechowywany zapis nutowy?

Czesław Szajna: Zapis nutowy znalazłem w archiwum w Gminnym Ośrodku Kultury. Nad oprawą muzyczną pracował pan Maciej Kandefer. Oprócz hejnału są grane również pieśni kościelne, "Kiedy ranne wstają zorza", "Apel Jasnogórski". Jak równie: jesteśmy fundatorami aparatury nagłaśniającej, którą zamontowaliśmy na wieży kościelnej.

Barbara Trygar: Pozwolę sobie w tym miejscu zacytować poetę Cypriana Kamila Norwida: ,,0 pióro! Tyś mi żaglem anielskiego skrzydłalI czarodziejską zdrojów Mojżeszowych laską". Proszę opowiedzieć o pracach redaktorskich czasopisma "Nasz Rymanów".

Czesław Szajna: Na początku była wydawana" Gazeta Rymanowska". Wraz z rozpoczęciem działalności Stowarzyszenia powołaliśmy czasopismo "Nasz Rymanćw", Nasz miesięcznik ma ugruntowanq pozycję na rynku wydawniczym, stałych czytelników, w tym wielu poza granicami kraju (Stany Zjednoczone, Kanada). Informujemy na bieżąco o wszystkich wydarzeniach mających miejsce w Rymanowie i w naszej gminie. Obecnie patronat nad czasopismem objąl Zespół Szkól Publicznych w Rymanowie.

Barbara Trygar: Czas jest wartością niepowtarzalną. Jego upływ możemy zatrzymać w pamiątkach. 21 listopada 200 l roku Państwo utworzyli Izbę Regionalną.

Czesław Szajna: Rymanowska Izba Historyczna została wpisana w międzynarodowy projekt: "Beskidzkie muzea - transgraniczny szlak rowerowy". Pomysł utworzenia Izby Regionalnej pojawi! się 21 listopada 2001 roku na walnym zebraniu Stowarzyszenia "Nasz Rymanów ", Eksponaty są zgrupowane w trzech działach: rzemieślniczy - zgromadzone narzędzia szewskie, stolarskie, garbarskie; historyczny - dokumenty, informacje o najważniejszych postaciach Rymanowa, wydarzeniach, obiektach i galeria .Rymanowscy twórcy" - miejsce ekspozycji prac artystycznych rymanowskich twórców. Zapraszamy wszystkich do zwiedzenia Izby Regionalnej, jak również do jej współtworzenia poprzez przekazanie pamiątek związanych z historią Rymanowa. Zachęcamy do włączenia się i podjęcia aktywności w sekcjach Stowarzyszenia "Nasz Rymanów": sekcja kultury i tradycji, sekcja kolarstwa górskiego, sekcja szachowa, sekcja turystyczna. Dla najmłodszych przygotowaliśmy atrakcyjny płac zabaw pr::y ulicy Jasnej.

Barbara Trygar: Na zakończenie naszej rozmowy, pozwolę sobie zacytować fragment wiersza "Ojczyzna" Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego: "Wiele pieśni na świecie/ ze stulecia w stulecie/ ale jest ton jedyny/ z samej głębi, z głębiny./ od kolebki do grobu/ ton ten idzie za tobą/ zamyśli się, wypowie/ a co w sercu, to w mowie/ w mowie dziada, pradziada/ śniegiem, ptakiem, błękitem/ Szopenem i Norwidem; światło pada wysokie/ na pracę, na chorągiew/ w wiek sława złotolistną/ nuto święta, ojczyzno". Życzę Państwu nadal wspaniałych inicjatyw, niech każdy dzień będzie zaproszeniem cło odkrywania piękna ziemi ojczystej w wymiarze historycznym, kulturowym, artystycznym. Bardzo serdecznie dziękuję za rozmowę.