Dzoalynscy 05Córka Celestyny i Tytusa, Maria, przyszła na świat w 1832 roku, na terenie zaboru austriackiego. Wyszła za mąż za hrabiego Zygmunta Antoniego Grudzińskiego, który odziedziczył majątek w Osieku. W obliczu załamania rynku włókienniczego i braku popytu na wełnę, Zygmunt Grudziński postanowił „przebranżowić” hodowlę, zastępując owce bydłem. Majątek osiecki był starannie utrzymywany, a dla pracowników zbudowano domki mieszkalne. Maria urodziła dwie córki, Celinę i Zofię oraz dwóch synów, Jana i Adama. Jej mąż cenił sobie towarzystwo, dlatego często gościli w ich majątku znajomych, zapraszanych na przyjęcia w pałacowym ogrodzie. Cała rodzina utrzymywała bliskie kontakty z Potockimi z Rymanowa.

W 1836 roku na świat przyszła Cecylia Działyńska, czwarta w kolejności córka Celestyny i Tytusa. Była bardzo chorowita i słaba, przeżyła 63 lata, a zmarła w 1899 roku w Poznaniu.

Najmłodszym dzieckiem Działyńskich była Anna Zofia, która przyszła na świat w Kórniku w 1846 roku. Od najmłodszych lat, mimo że nie była łatwym dzieckiem, pomagała matce w posłudze ubogim, co wykształciło w niej wrażliwość na całe życie. Pomimo licznego rodzeństwa, spędzała swoje najwcześniejsze lata w samotności, wychowywana przez polskie i francuskie bony i guwernantki. Surowe wychowanie w duchu patriotyzmu miało istotny wpływ na kształtowanie jej osobowości.

Anna uczyła się w szkole klasztornej u sióstr Sacre-Coeur w Poznaniu. Zamierzała nawet wstąpić do klasztoru, jednak wyjechała do Paryża i Drezna, gdzie zgłębiała rysunek, malarstwo oraz rzeźbę. W 1866 roku, jako dwudziestolatka, poślubiła Stanisława Potockiego, który podzielał jej przekonanie o konieczności czynienia dobra, aby – jak sama mówiła – „być siostrą miłosierdzia wśród świata”.

Dzoalynscy 04Pierwszy rok po ślubie spędzili w rodzinnym majątku, gdzie Anna aktywnie uczestniczyła w walce z epidemią cholery. W tym samym roku, w wyniku działów rodzinnych, otrzymała majątek Oleszyce, położony w Galicji. Gospodarząc na oleszyckich dobrach, zyskała reputację wspaniałej zielarki o wielkim talencie lekarskim oraz jako pedagog miejscowej szkoły. W Oleszycach przyszło na świat czworo pierwszych dzieci Anny i Stanisława: Jan, Józef, Piotr i Maria. W 1872 roku Potoccy podpisali kontrakt kupna majątku w Rymanowie, gdzie zamieszkali urzeczeni krajobrazem oraz dobrocią i prostotą miejscowej ludności. Po raz kolejny Anna musiała zmagać się z epidemią cholery, angażując się w rozdzielanie leków i leczenie chorych, w tym własnego męża i syna. W Rymanowie spędziła większość swojego pracowitego, oddanego ludziom życia. Założyła szkółkę rzeźbiarską dla chłopskich synów oraz szkołę koronkarską dla dziewcząt. Była inicjatorką zakładania kółek rolniczych, czytelni, sklepów, Towarzystwa Zaliczkowego, Kasy Oszczędności oraz Towarzystwa Tkackiego. Wygłaszała odczyty, a w prasie galicyjskiej publikowała artykuły dotyczące tematów gospodarskich oraz promujące sztukę ludową. W 1876 roku, wraz z mężem podjęła działania w kierunku odkrycia rymanowskich źródeł leczniczych, co dało początek dziejom kurortu w Rymanowie Zdroju. W Rymanowie Potoccy doczekali się jeszcze czwórki dzieci: trzech synów- Pawła, Dominika i Antoniego oraz córki Cecylii. W 1884 roku, zmarł w Krakowie mąż Anny, Stanisław, pozostawiając 38-letnią wdowę z siódemka dzieci. Anna wychowując dzieci, dzielnie pokonywała trudności dnia codziennego, poświęcając się pracom społecznym, czynom miłosierdzia, pasji ziołolecznictwa i publicystyce. Zmarła w Ociece 2 czerwca1926 roku, w osiemdziesiątym roku życia, a ceremonia pogrzebowa odbyła się w ukochanym Rymanowie. W swoim pamiętniku, Pani Rymanowa, napisała znamienne słowa: „Jeżeli chcecie uczcić pamięć moją, dzieci moje, kochajcie się między sobą. Co bądź by was rozdzielało, łatwiej wam będzie przejść przez to ciężkie życie, a duszę moją tym uradujecie na tamtym świecie, że służycie jedno drugiemu”.

Zygmunt Pelczar