Na terenie Rymanowa są obecnie tylko trzy nazwy wodne: Tabor, Morawski (potok) i Raczta. Pierwsza z nich desygnuje rzekę, która przepływa przez miasto, a dwie pozostałe wskazują prawe jej dopływy.
Nasz główny ciek wyjątkowo często zmieniał nazwę w przeszłości. Pierwotnie określano go mianem Morwawa lub Morawa, później Taba, a od drugiej połowy XIX w. Tabor. Morwawa zachowała się do dzisiaj w Haczowie i Iskrzyni, gdzie odnosi się do dolnego biegu rzeki, oraz w Ladzinie, w którym desygnuje jej lewy dopływ. Do tej nazwy nawiązują też najstarsze znane zapisy: Morbach (1376 r.) i Murmawa (1389 r.), pochodzące odpowiednio z aktów lokacyjnych Rymanowa i Królika.
Taba na mapie Kummersberga i Tabor - zapisany w wariantach: Tabu, Tabur, Tabor - na planach katastralnych obu Wróblików, Ladzina, Rymanowa i Deszna pojawiają się po raz pierwszy w połowie XIX w. Na obrazach tych miejscowości - poza Desznem - jest też Morwawa, ale przypisana do lewego dopływu „naszej” rzeki, który płynie z Pustek.
Już z tego krótkiego przeglądu dawnych map zaborczych wynika kilka spostrzeżeń.
Po pierwsze Tabor wyparł Morwawę gdzieś między XV a XIX stuleciem, ale stało się to tylko dla odcinka rzeki położonego powyżej Haczowa. Taka zmiana mogła nastąpić wraz z pojawieniem się ludności wołoskiej na tym terenie w XV i XVI w., która osiedliła się w już istniejących wsiach: Wróbliku, Ladzinie, Posadzie Górnej, Desznie i Króliku.
Po drugie na katastrach zwracają uwagę niestaranne zapisy Taby, z których zniekształcona forma Tabor została przeniesiona na późniejsze austriackie mapy topograficzne i w ten sposób rozpowszechniona. W 1909 r. E. Wajgiel, autor jednego z pierwszych przewodników po Rymanowie Zdroju, zaznaczył, że: kurort ten leży „nad górską rzeką Tabą”, którą nazwano „w mapach wojskowych Tabor”. A H. Świdziński w opisie geologicznym okolic Rymanowa z 1930 r. wprost napisał, że „potok ten, płynący przez Rymanów Zdrój i miasto, nosi na mapach mylną nazwę Tabor”.
Po trzecie na planach katastralnych Wróblika Królewskiego, Ladzina i Rymanowa widać, że Morwawa jest lewym dopływem Taby (Taboru). Taki układ tych hydronimów jest do dziś żywy wśród lokalnej społeczności Ladzina! I tu powstają pytania: dlaczego Morwawa desygnuje dopływ, a nie główną rzekę? oraz: czy w przeszłości mogły tu być dwie Morwawy, odnoszące się do największej rzeki i jej dopływu? Własne badania z innych dorzeczy karpackich wskazują, że mamy tu do czynienia z bardzo archaicznym zestawem nazw wodnych. Przypuszczalnie, gdy na terenie powyżej Haczowa nie było jeszcze stałego osadnictwa i nie było potrzeby wyodrębniania poszczególnych cieków, te dwa potoki były po prostu Morwawami. Nie ma wątpliwości, że jest to hydronim bardzo stary. Pierwotnie oznaczał on ‘mokrawe łąki, łęgi’ (Rieger J. 1969, s. 106). Nazwa Taba pozostaje ciągle niejasna.
W południowo wschodniej części Rymanowa, przy granicy z Posadą Górną, płynie potok Morawski. Jego miano zdaje się bezpośrednio nawiązywać do średniowiecznego określenia Taboru - Mor(w)awy.
Raczta toczy swoje wody od strony Bartoszowa. Jadąc w stronę Nowej Wsi, przekraczamy ją na tzw. Młynku. Chociaż ciek ten nie jest duży, to pojawia się w opisie granic Rymanowa już w drugiej połowie XV w.: „Przeszedłszy wzgórki [od Łazów na południe], komisarze dochodzą do jednego, zwanego przez ludzi królewskich [czyli z Beska] Rathkow potok lub Ropny potok, zaś przez ludzi Sienieńskiego Macznarow potok. Stąd dochodzą do drogi prowadzącej z Rymanowa do Beska” (Fastnacht A. 2002, s. 87). Z przytoczonego cytatu dowiadujemy się, że pierwotna nazwa cieku to Radków. Jest to zatem nazwa dzierżawcza oparta na antroponimie Radek. Z upływem czasu przyjęła się postać Radcza, a dopiero później, współcześnie używana i zniekształcona, Raczta. Nie powinna dziwić obecność ropy naftowej w wodach tego cieku. Jej dopływem jest potok Silski, który płynie na zachód od Głębokiego. W jego dolinie znajdowały się znane od dawna wycieki oleju skalnego, a przed pierwszą wojną światową powstała tam nawet niewielka kopalnia. Z dokumentu dowiadujemy się, że w samym Rymanowie współczesna Raczta była znana wtedy jako „Macznarow potok”. To jeden ze starszych zapisów nazwiska Macnar, wpisany w dawny hydronim.
Wędrówki z Wojciechem Krukarem.
