Nazwy miejscowe tworzone są przez społeczeństwo przede wszystkim w celach komunikacyjnych (orientacyjnych). Jednak w swym znaczeniu leksykalnym zawierają rozmaite informacje, które nie zawsze są zrozumiałe. Kto dzisiaj wie, o czym mówią takie określenia z terenu Rymanowa jak: Łazy, Posada, Rajszule, Sakmany czy Morawski? Być może nawet nie zdajemy sobie sprawy, że takie miana istnieją w otaczającej nas przestrzeni.
Nazwy, nawet te najbliższe, odznaczają się dużym zróżnicowaniem, co wynika z różnorodności desygnatów (np. nazwa góry, rzeki, osiedla) i rozmaitości informacji zawartej w znaczeniu (nazwa o treści topograficznej, dzierżawczej, kulturowej itp.). Z tego względu powstały mniej lub bardziej rozbudowane ich klasyfikacje. Najprostszy podział nawiązuje do charakteru wskazywanego obiektu terenowego. Wyróżnia się tu przykładowo ojkonimy (nazwy osiedli ludzkich), hydronimy (nazwy wodne), oronimy (nazwy górskie), toponimy (inne nazwy terenowe). Nasze spotkania z rymanowskimi mianami rozpoczniemy od tutejszych ojkonimów. Tworzą je dwie nazwy miejscowości: Rymanów i Posada Dolna oraz dość liczna grupa określeń odnoszących się do skupisk domów, np. Pustki, Łazy, Spalenisko, Kucze.
Miana Rymanów i Posada łcązy bliskość przestrzenna, ale różnicuje pochodzenie i wiek. Zachęca to do poszukiwania możliwych relacji między nimi w przeszłości.
Rymanów w najstarszym znanym dokumencie, datowanym na 15 marca 1376r., zapisany został jako „Ladisslauia”, a w przywileju z 1413 r. jako „Laslaw”. Obie te formy są pamiątkowe i odnoszą się do księcia Władysława Opolczyka, który był zarządcą Rusi w latach 1371-1378. Dzisiaj znana nazwa, ale w formie „Rymanow”, pojawiła się po raz pierwszy w 1415r. Jest ona zbudowana z podstawy odosobowej „Ryman”, pierwotnie Reymann, i przyrostka dzierżawczego „-ow” (=ów). Zasadźcą miasta w 1376r. był Nicolao Reymanni, czyli Mikołaj syn Reymanna. Zatem niemieckie imię ojca zasadźcy miasta jest w rdzeniu jego nazwy. W tamtym czasie, po przyłączeniu Rusi do Królestwa Polskiego, na teren ten przybyło wielu kolonistów niemieckiego pochodzenia, których dokument z 1518r. określa nawet jako Almani.
Akt lokacji Rymanowa na prawie magdeburskim z 1376r. mówi, że powstałe miasto ma mieć powierzchnię 90 łanów, wyjętą z terenów sięgających tu dwóch osad Cisnej i Ladzina. Próba rekonstrukcji, gdzie była owa Cisna i gdzie biegła granica między wymienionymi osadami, wykracza poza temat niniejszej pracy. Nie ulega wątpliwości, że ojkonim Cisna całkowicie zanikł. Jedną z przyczyn zamierania nazw jest zastępowanie ich nowymi. Przykładowo w ostatnim stuleciu wyszła z użycia dawna i właściwa nazwa naszej rzeki Taba, a obowiązującą stała się Tabor. Możliwe, że w podobny sposób „Rymanów” zastąpił „Cisną”. Proces ten mógł zajść dość szybko, gdy weźmiemy pod uwagę fakt, że do miasta i jego okolicy przybyło wówczas wielu imigrantów, którym nie była znana starsza nazwa osady.
Rozpatrując miano Rymanów, należy odnieść się do bardzo ciekawego ojkonimu Posada. Wielki historyk Ziemi Sanockiej - Adam Fastnacht - w swoim studium z 1953r. połączył obecnie występującą w granicach Sanoka Posadę Olchowiecką (Sanocką) ze staroruskim wyrazem posad ‘podgrodzie, przedmieście’. Wcześniej (1826r.) F. Siarczyński zwrócił uwagę na inną możliwą interpretację tego toponimu ‘pierwotna osada, obok której zostało założone miasto’. Autor ten pisał: „Posada w c(yrkule) Sanok, wsie na starej miast posadzie osiadłe, bliżej lub dalej odsunięte od tych miejsc, na których zostawały, niżeli były zniszczone, zwane są teraz posadami”. Z przytoczonych źródeł wynika, że interesująca nas nazwa jest reliktem czasów, w których okolice Rymanowa były w granicach Rusi. Przypomnę, że przed 1340 r. wschodnia granica Królestwa Polskiego biegła w tych stronach na linii Jasiołki. Koreluje z tym geograficzne rozmieszczenie Posad, których zachodni zasięg występowania nie przekracza doliny tej rzeki, a dwie nasze nazwy tego typu są najdalej wysunięte na zachód.
Skoro Posady są tak stare, to powstaje pytanie, dlaczego nie zostały one wymienione w dokumencie założycielskim Rymanowa? Okazuje się, że podobnie było w przypadku innych ośrodków miejskich Ziemi Sanockiej - pierwsze wzmianki o Posadach są późniejsze od terminu lokowania miast. Według profesora W. Makarskiego stało się tak dlatego, gdyż sam mikrosystem nazewniczy z członem Posada ukształtował się dopiero po okresie lokowania miast w drugiej połowie XIV w., czyli już w czasach postruskich.
Wędrówki w Wojciecham Krukarem
