W pierwszej części pracy o nazewnictwie Głębokiego zwróciłem uwagę, że wołoska nazwa Kiczura, odnosząca się do górującej nad osadą góry, może wskazywać, że był to pierwotnie teren Sieniawy. Ale oronim ten nie jest jedynym „ruskim” śladem w toponimii Głębokiego. Takie pochodzenie ma też Horbek - miano wzgórza w grzbiecie na południe Kiczury. Ukraińskiemu słowu horbok odpowiada polski garbek, zatem dzisiaj używana nazwa jest hybrydą, złożoną z ruskiego rdzenia i polskiej końcówki.
Podobna jest sytuacja określeń terenowych: Herskie i Silskie. Pierwsza z nich, sygnująca lasek w zachodniej części Głębokiego, to przypuszczalnie pierwotne Hirskie, czyli Górskie, a druga, odnosząca się do pobliskiej doliny, w języku polskim brzmiałaby Sielskie (Wiejskie). Miana te mogły powstać, gdy nie było jeszcze Pawłowej Woli lub we wczesnym okresie jej istnienia, gdy Rusini stanowili większość ludności. Później, wraz z osiedleniem się Polaków, nazwy te zostały przyjęte – jak Kiczura i Herskie – lub spolszczone, czego przykładem jest Horbek.
W dzisiejszej toponimii Głębokiego dominują miana pochodzenia polskiego. Ponieważ wieś w przeciwieństwie do Sieniawy czy Odrzechowej nigdy nie utraciła ciągłości osadniczej, liczba funkcjonujących tu nazw jest wyjątkowo duża. Obok wspomnianego czynnika społecznego miały na to wpływ także: urozmaicone ukształtowanie powierzchni, znaczne zalesienie, a także działalność gospodarcza człowieka.
Głębokie jest typową górską łańcuchówką. Jej zabudowa - wyjątkowo zwarta - ciągnie się wzdłuż doliny potoku Głębokiego. Obecnie osada nie ma żadnych przysiółków. Przed powstaniem zapory w Sieniawie posiadała jeden, położony na wschód od kościoła, nad Wisłokiem. Powstał on prawdopodobnie po I wojnie światowej. Polska mapa topograficzna z 1937 r. mówi, że były tam wówczas dwa gospodarstwa: jedno we wschodniej części tzw. Obszaru i drugie, odsunięte od pierwszego na południe o około 700 m. W latach sześćdziesiątych XX w. nie było już budynku „na północy”, za to część „południowa” rozrosła się do trzech domów. Według Kazimierza Hajduczka mieszkała tam rodzina Maksymików, a przysiółek nazywano „Do Sękuli”.
Tutejsze nazwy ze względu na występowanie można podzielić na dwie grupy: sygnujące tereny rolne albo leśne. Pierwsze są zgrupowane na wysokości zabudowy i przez to szerzej znane. Drugie występują w południowej części wsi, przy czym kilka z nich znajduje się już na gruntach Tarnawki i Rudawki Rymanowskiej.
Przegląd mian grupy pierwszej rozpoczniemy od nazw topograficznych, które odnoszą się do rzeźby terenu lub położenia. Najbardziej znane są te, które mają większy zasięg i wydają się też być starsze. Po stronie zachodniej, od zabudowy do granicy z Posadą Górną, wznoszą się trzy grzbiety opadające spod Kopca na północ. Są to kolejno: Przednia Góra (423 m), Łysa Góra (422 m) i wyniesienie zwane Za Kamieńcem. Rozdzielają je obniżenia potoków: Silskiego, Kamieńca i Doliny. Znaczenie każdej z wymienionych nazw jest zrozumiałe i nie wymaga dodatkowych objaśnień. Po stronie wschodniej wznosi się kopczyk Księżej Góry (408 m), który jest znakomitym przykładem „kiczurki” względem górującej nad nim Kiczury. Wspomniana „Księża” jest oczywiście w swej treści dzierżawcza, a nie topograficzna.
Do ciekawszych toponimów opisujących teren należą ponadto: Zawój i Pyszczek w dawnym korycie Wisłoka, Zamościska i Wielki Potok na wschodnich stokach Kiczury oraz Drożyska i Kamyki pod Kopcem.
Zawój pierwotnie wskazywał teren w zakolu Wisłoka, gdzie ‘rzeka się zawija’. Pyszczek - zdaniem K. Hajduczka - to dawniej „taki występ skarpy nad tą rzeką”, położony na wschód od kościoła. Można się domyślać, że nazwa ta nawiązuje do kształtu fragmentu zbocza. Dzisiaj miejsca te zatraciły swoje cechy, a Zawój stał się określeniem części Zbiornika Sieniawskiego.
Zamościska i Wielki Potok przecina droga, zwana Wałachówką. Łączy ona Głębokie z Rudawką. Znaczenie pierwszej nazwy staje się jasne, jeżeli wiemy, że Mościska to trzy małe jarki na tej drodze. Potok Wielki, który znajduje się dalej na południe, jest największym ciekiem spływającym z rejonu Kiczury do Wisłoka.
Kamyki i Drożyska, leżące na zachód od górnego końca Głębokiego, nawiązują odpowiednio do cech podłoża: skalistego i pociętego przez polne drogi.
Nazwy kulturowe, czyli związane z działalnością człowieka, są zdecydowanie mniej liczne. Położony w pobliżu Wielkiego Potoku Łaziec wskazuje teren rolny, który powstał w wyniku trzebieży lasu. Poprzecznica (Poprześnica) i Stajanie mówią o układzie i wielkości pól.
Bardzo liczne są nazwy dzierżawcze, wywodzące się głównie od przydomków. Przykładami mogą być: Dziamówka, Recówka (Rycówka), Sztyfanówka, Kapinkówka, Wolanówka, Pieczkowe, Tomasówka, Szabelówka, Kusikówka, Niebogówka, Bojziówka, Hryckówka. Do grupy tej należą też określenia: Żydowskie - dzisiaj nazwa pamiątkowa - oraz Księża Góra i Księża Przekopa. Tłoczek wskazuje własność gromadzką, a Obszar dworską.
Warto też zwrócić uwagę na określenie Ruskie Drogi. W tym mianie o treści etnicznej upamiętnione zostały przedwojenne wędrówki Łemków z doliny Wisłoka do Rymanowa.
Szczególnie bogate jest imiennictwo lasów zamykających Głębokie od strony południowej. Zdecydowana większość występujących tam mian nigdy nie była dokumentowana i nie trafiła na żadne mapy. Już z tego względu zasługują one na osobne omówienie. Poświęcę im trzecią część wędrówki po głębockich nazwach terenowych.
Wojciech Krukar
